2026-06-11T05:39:04.021Z http://ezaposleni.singidunum.ac.rs/rest/sciNaucniRezultati/oai

ezaposleni.singidunum.ac.rs/rest/sciNaucniRezultati/oai:1:7574 2020-01-02T11:32:29Z 1

Hidrološke i speleološke osobenosti uvale Ponor na Staroj planini 2019 ISBN 978-86-907923-3-7 http://ezaposleni.singidunum.ac.rs/rest/sciNaucniRezultati/oai/record/1/7574 V. Ristić Vakanjac M. Mandić B. Vakanjac M. Čokorilo Ilić D. Rašić Uvala Ponor nalazi se na najjužnijim obroncima Stare planine, u slivu Dojkinačke reke. Predstavlja zatvorenu depresiju pružanja SZ-JI i ukupne je dužine oko 700 i širine 500 m. Smeštena je, odnosno odvojena od susednih slivova, Klisurom na zapadu, južnim padinama Stražne Čuke na severu i severoistoku a na jugu Bodinim vrhom (1484 mnm) i vrhom Bandera (1476 mnm). Ova depresija, formirana u okviru donjotrijaskih sedimenata završava se na jugu i zapadu odsekom visine do 80 m kojim je markiran kontakt sa laporovitim srednjotrijaskim krečnjacima. U okviru donjotrijaskih sedimenata (peščara) javljaju se izvori čije se vode vijugajući po depresiji spajaju formirajući dva toka od kojih se značajniji zove Ponor. Ovi tokovi, na kontaktu sa karbonatim stenama poniru u jednu od izraženih vertikalnih pukotina i nestaju u podzemlju krećući se kroz mrežasti sistem pećinskih kanala, za koje je još Cvijić rekao da su uslovljeni dijaklazama. Pećina ima dva otvora koji se produžavaju u pećinske kanale i koji su u vreme Cvijića ispitani u ukupnoj dužini od 164 m. U levi kanal uviru vode potoka Ponor, koje se pojavljuju u desnom iz proširene pukotine i nakon nekoliko metara ponovo poniru u pećinskom kanalu. Interesantna je činjenica da je međusobna udaljenost ulaza manja od 20 m. Poseban značaj pećine je u tome što predstavlja jedan od retkih primera očigledne uslovljenosti razvoja pećinskih kanala rupturama. conferenceObject 57 74 Zbornik 8. Simpozijuma o zaštiti karsta